محمد عبد الله دراز (مترجم: عطائى)
299
دستور الأخلاق في القرآن (آئين اخلاق در قرآن) (فارسى)
تعلّق گرفته است : « وَ اللَّهُ يَدْعُوا إِلى دارِ السَّلامِ وَ يَهْدِي مَنْ يَشاءُ إِلى صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ . » « 1 » . و از اينرو نفوس كبيره و انسانهاى بزرگ در هر زمانى مىدانند كه آنچه را از نيكى و نيكترين انجام مىدهند ، برخاسته از فضل و عنايت خداست و بر خود لازم مىدانند كه همواره به كمك و يارى او پناهنده شوند تا آنان را بر اين راه استوار و ثابت قدم نگه دارد . به موضع ابراهيم ، اسماعيل ، سليمان و عيسى بنگريد و موضع اين راسخان در علم ، يعنى ابراهيم و اسماعيل را در نظر بگيريد ؛ ببينيد چه مىگويند : « رَبَّنا وَ اجْعَلْنا مُسْلِمَيْنِ لَكَ . » « 2 » ، و « رَبِّ اجْعَلْنِي مُقِيمَ الصَّلاةِ وَ مِنْ ذُرِّيَّتِي . » « 3 » ، و سليمان را كه مىگويد : « رَبِّ أَوْزِعْنِي أَنْ أَشْكُرَ نِعْمَتَكَ الَّتِي أَنْعَمْتَ عَلَيَّ وَ عَلى والِدَيَّ . » « 4 » ، و عيسى را كه مىگويد : « وَ بَرًّا بِوالِدَتِي وَ لَمْ يَجْعَلْنِي جَبَّاراً شَقِيًّا . » « 5 » ، و راسخان در علم را كه مىگويند : « رَبَّنا لا تُزِغْ قُلُوبَنا بَعْدَ إِذْ هَدَيْتَنا وَ هَبْ لَنا مِنْ لَدُنْكَ رَحْمَةً إِنَّكَ أَنْتَ الْوَهَّابُ . » « 6 » از اينرو است كه اين نفوس كبيره ، و شخصيتهاى بزرگ بيش از آنچه به قواى خصوصى خود متّكى باشند ، به فضل و عنايت خداى بزرگ متكى هستند : « وَ إِلَّا تَصْرِفْ عَنِّي كَيْدَهُنَّ أَصْبُ إِلَيْهِنَّ وَ أَكُنْ مِنَ الْجاهِلِينَ » . « 7 » و « إِنَّ النَّفْسَ لَأَمَّارَةٌ بِالسُّوءِ إِلَّا ما رَحِمَ رَبِّي . » « 8 » ، و « قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ النَّاسِ ، مَلِكِ النَّاسِ ، إِلهِ النَّاسِ ، مِنْ شَرِّ الْوَسْواسِ الْخَنَّاسِ . » « 9 » ، و از جمله دعايى است كه از پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم
--> ( 1 ) - يونس ( 10 ) آيهء 25 : خداوند به دار السّلام ( خانهء صلح و سلامت و امنيّت ) شما را دعوت مىكند و هركس را بخواهد ، به سوى راه راست مىخواند . ( 2 ) - بقره ( 2 ) آيهء 128 : پروردگارا ! ما را تسليم فرمان خودت قرار ده ! ( 3 ) - ابراهيم ( 14 ) آيهء 40 : پروردگارا ! مرا برپاكنندهء نماز قرار ده و از فرزندان من نيز چنين كن ! ( 4 ) - نمل ( 27 ) آيهء 19 : پروردگارا ! راه و رسم شكر نعمتهايى را كه بر من و پدرم ارزانى داشتهاى ، به من الهام فرما ! ( 5 ) - مريم ( 19 ) آيهء 32 : مرا نيكوكار و قدردان و خيرخواه نسبت به مادرم و مرا جبّار و شقى قرار نداده است . ( 6 ) - آل عمران ( 3 ) آيهء 7 : پروردگارا ! دلهاى ما را پس از آنكه ما را هدايت نمودى ، منحرف مگردان ، و از سوى خود رحمتى بر ما بخش ، زيرا تو بسيار بخشندهاى . ( 7 ) - يوسف ( 12 ) آيهء 33 : پروردگارا ! اگر كيد و مكر و نقشههاى خطرناك اين زنان آلوده را از من بازنگردانى ، قلب من به آنها متمايل مىگردد و از جاهلان خواهم شد . ( 8 ) - يوسف ( 12 ) آيهء 53 : من هرگز نفس سركش خويش را تبرئه نمىكنم ، چرا كه ( مىدانم ) اين نفس اماره ما را به بدىها فرمان مىدهد . ( 9 ) - ناس ( 114 ) آيههاى 1 - 4 : بگو : پناه مىبرم به پروردگار مردم ! به مالك و حاكم مردم ، به خدا و معبود مردم ، از شرّ وسوسهگر پنهانكار .